Güveni Kötüye Kullanma (TCK 155): Ceza, Şikâyet, Uzlaştırma

Arkadaşınıza haftalığına kullanması için aracınızı verdiniz, o ise aracı kimseye haber vermeden satıp parasını harcadı. Ya da iş yerinizdeki muhasebeci, kasaya teslim edilen tahsilatı kendi borcuna yatırdı. Her iki olayda da mal başlangıçta rızanızla karşı tarafın eline geçmiştir ve bu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 155. maddesinin konusudur.

Basit hâlde ceza altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır, soruşturma yalnızca altı ay içinde yapılacak şikâyetle başlar ve suç uzlaştırma kapsamındadır.

Meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi nedeniyle teslim edilen mal söz konusuysa ceza bir yıldan yedi yıla çıkar, şikâyet aranmaz, uzlaştırma ise yine yapılır. Aracın satıldığı ilk örnekte fiil 25 Aralık 2025'te veya sonrasında işlenmişse üçüncü fıkra da devreye girer: ceza bir kat artırılır ve uzlaştırma yolunun açık olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Madde 24 Aralık 2025'te kabul edilen, 25 Aralık 2025'te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla değişti. Bu kanun 155'e üçüncü fıkrayı ekledi ve CMK m.253'teki uzlaştırma bendini "üçüncü fıkra hariç" olacak biçimde yeniden yazdı.

Sonraki iki kanundan 7589 sayılı Kanun (kabul 16.07.2026, yürürlük 31.07.2026) TCK m.155'e ve CMK m.253'e dokunmadı. Bu Kanunla TCK'da yalnızca m.158'e (dolandırıcılık) bir fıkra eklendi, CMK'da m.80, 231, 247 ve 308 değiştirildi.

Bunlardan konuyla ilgili olanı, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını düzenleyen m.231'dir. 7593 sayılı Kanun (kabul 08.08.2026, yürürlük 18.08.2026) ise CMK m.253'te yalnızca çocuklara ilişkin bendin terimini değiştirdi.

Suçun Unsurları: TCK m.155/1

Birinci fıkra suçu şöyle tarif eder: başkasına ait olan ve muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan ya da bu devir olgusunu inkâr eden kişi şikâyet üzerine cezalandırılır. Cümlede dört şey aranır.

Birincisi, mal başkasına aittir. Fail kendi malı üzerinde bu suçu işleyemez. İkincisi, zilyetlik (malın fiilî hâkimiyeti) rızayla ve belli bir amaçla devredilmiştir: saklasın diye ya da şu işte kullansın diye. Üçüncüsü, fail devir amacının dışına çıkar. Malı satmak, rehnetmek, tüketmek, kendi işinde kullanmak bu kapsamda tasarruf sayılabilir.

Dördüncüsü, fail hiçbir tasarrufta bulunmasa bile devir olgusunu inkâr edebilir: "Bana hiçbir şey vermedin" demek de fiili tamamlar.

Failin amaç dışı kullanımın izinli olduğuna inanması gibi iddialar, kastın bulunup bulunmadığı tartışmasını doğurur.

Hırsızlık, Dolandırıcılık ve Borç Uyuşmazlığından Farkı

Üç suçu ayıran şey, malın faile nasıl geçtiğidir. Zilyedin rızası olmadan alınan mal hırsızlık (TCK m.141) konusudur. Hileli davranışlarla aldatılarak elde edilen mal veya yarar dolandırıcılıktır (m.157). Rıza gerçek ve hukuka uygunsa, yani mal gönüllü ve belli bir amaçla teslim edilmişse ve sorun sonradan ortaya çıkıyorsa güveni kötüye kullanma gündeme gelir.

Başlangıçtan beri teslim alma niyeti taşıyan ve karşı tarafı bu yönde kandıran kişi ise dolandırıcılık yönünden değerlendirilir. Dolandırıcılıkta (m.157/1) bir yıldan beş yıla hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür ve şikâyet aranmaz.

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf ayrı bir suçtur (m.160).

Para ve ödünç meselesi

Tartışmalı bir nokta, borç olarak verilen paradır. Madde "başkasına ait" mal üzerinde tasarruftan söz eder ve zilyetliğin "muhafaza veya belirli bir şekilde kullanım" için devredilmesini arar. Mülkiyeti de karşı tarafa geçiren bir işlemde, örneğin tüketim ödüncünde veya satışta, alıcı artık başkasına ait bir mal üzerinde tasarruf etmemektedir. Borcun ödenmemesi bu hâlde ceza değil hukuk uyuşmazlığıdır.

Buna karşılık belli bir iş için verilen, şu hesaba yatırılmak üzere teslim edilen veya belirli amaçla emanet edilen para, amacın somut olarak belirlenmiş olması hâlinde 155'in konusu olabilir. Bu ayrımın sınırı uygulamada tartışmalıdır.

Pratikte güvenli yol, teslim anında paranın hangi amaçla verildiğini gösteren yazılı bir kayıt (dekont açıklaması, mesaj, sözleşme) bulundurmak ve savcılığa başvururken bu belgeleri eklemektir. Somut dosyada güncel Yargıtay uygulaması UYAP'tan araştırılmalıdır.

Nitelikli Hâl ve Taşıt Konulu Artırım

İkinci fıkra, suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde cezayı bir yıldan yedi yıla kadar hapse ve üç bin güne kadar adli para cezasına çıkarır.

Çalışana teslim edilen mal ve tahsilat, ticari ilişki gereği bırakılan emtia, vekil veya yönetici sıfatıyla idare edilen mallar bu fıkranın örnekleridir. İkinci fıkrada şikâyet ibaresi yoktur, bu nedenle savcılık olayı öğrendiğinde resen soruşturma yürütür.

Üçüncü fıkra 7571 sayılı Kanunla eklenmiştir: suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.

Kanun artırılmış sınırları yazmadığından bir kat artırımın hapis sınırlarını iki katına çıkardığı yorumu esas alınır. Bu yoruma göre basit hâlde hapis bir yıldan dört yıla, ikinci fıkra hâlinde iki yıldan on dört yıla kadar olur.

Artırım hükmü şikâyet şartını ayrıca düzenlemediğinden, fiilin hangi fıkra kapsamında olduğuna göre o fıkranın usulünün sürdüğü yönünde yorum yapılabilir. Bu nokta kanun metninde açık değildir ve somut dosyada güncel uygulama UYAP'tan araştırılmalıdır.

Ağırlaştırıcı bir hüküm geçmişe işlemez. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m.7/2). Dolayısıyla 25 Aralık 2025'ten önce işlenen taşıt konulu fiillerde artırım uygulanmaz.

Güveni Kötüye Kullanma Cezası

Birinci fıkrada adli para cezasının gün sayısı ayrıca yazılmamıştır. TCK m.52'ye göre kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde gün sayısı beş günden az, yediyüzotuz günden fazla olamaz. Bir günün karşılığı ise en az yüz, en fazla beşyüz Türk Lirasıdır ve kişinin ekonomik ve şahsi hâllerine göre takdir edilir.

Hapis cezası verildiğinde iki yıl veya daha az süreli cezaların ertelenmesi mümkündür (TCK m.51/1). Şartlar arasında kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm edilmemiş olması ve mahkemede tekrar suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması bulunur.

Cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması da mümkündür (CMK m.231/5).

Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazminle tamamen giderilmesi gerekir (m.231/6).

Denetim süresi beş yıldır (m.231/8). Bu metin 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Daha önce verilmiş kararlara ve devam eden dosyalara uygulama, UYAP'tan güncel geçiş yorumuyla teyit edilmelidir.

Şikâyet: Nereye, Ne Zaman, Nasıl

Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye yapılan şikâyet de ilgili başsavcılığa gönderilir.

Şikâyet yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK m.158/1, 2, 5). Dilekçede malın neden ve ne amaçla teslim edildiği, hangi tarihte, nasıl teslim edildiği, failin hangi davranışıyla devir amacı dışına çıktığı, varsa tanık ve belgeler yazılmalıdır. İade talebi yapılmış ve reddedilmişse bunun delili (noter ihtarı, mesaj kaydı) eklenir.

Basit hâlde şikâyet süresi altı aydır. Süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Bu süre dava zamanaşımı süresini geçemez (TCK m.73/1-2). Süre kaçırılırsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz, ceza yolu kapanır.

Zararın tazmini için hukuk mahkemesine başvuru yolu açık kalabilir, ancak onun da kendi zamanaşımı vardır: tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın, her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m.72).

Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu uzun süre uygulanır. Şikâyet süresi geçmiş şikâyete bağlı bir suçta bundan yararlanılıp yararlanılamayacağı somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Güvenli yol, iki yıllık süreye göre hareket etmektir.

Mal sahibi, aracın satıldığını 9 Kasım 2026 Pazartesi günü öğrenirse altı aylık süre 9 Mayıs 2027 Pazar günü dolar. CMK m.39/4 son gün tatile rastlarsa sürenin tatilin ertesi günü biteceğini söyler ve bu hesapla süre 10 Mayıs 2027 Pazartesi'ye uzar.

Ne var ki m.39 süreyi tebligat gününe bağlayan bir hesap kuralıdır, TCK m.73'teki maddi hukuk süresine uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır.

Pratikte güvenli yol, son günün hafta sonuna veya resmî tatile rastladığı durumda bir önceki iş günü olan 7 Mayıs 2027 Cuma günü şikâyeti vermektir. Birden fazla şikâyet hakkı sahibi varsa birinin süreyi geçirmesi diğerlerinin hakkını düşürmez (m.73/3).

Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.172/1, 173/1). Bu süre kaçırılırsa karar kesinleşir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe aynı fiilden dava açılamaz (m.172/2).

Şikâyetten vazgeçme kovuşturma aşamasında davayı düşürür ve hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. İştirak hâlinde biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar, ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez. Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz (m.73/4-7). Nitelikli hâlde şikâyet aranmadığından vazgeçme tek başına davayı düşürmez.

Uzlaştırma (CMK m.253) Nasıl İşler

CMK m.253/1-b-7, "güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155)" suçunu, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamına alır.

Bu bent 2019'da 7188 sayılı Kanunla eklenmiş, 2025'te 7571 sayılı Kanunla "üçüncü fıkra hariç" ibaresini almıştır. Bentte yalnızca üçüncü fıkra, yani konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olan hâl hariç tutulmuştur. Burada iki ayrı durum vardır.

İkinci fıkra fiilinin konusu taşıtsa soruşturma resen yapıldığından m.253/1-a kapsamına girmez ve bent de hariç tuttuğu için metne göre uzlaştırma dışında kalır. Birinci fıkra fiilinin konusu taşıtsa ve suç şikâyete bağlı kalıyorsa, m.253/1-a üzerinden uzlaştırmaya girip girmeyeceği tartışmalıdır. Bu istisna yeni olduğundan taşıt konulu dosyalarda güncel içtihat UYAP'tan araştırılmalıdır.

Bir diğer sınır CMK m.253/3'te yer alır: uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi hâlinde uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Örneğin aynı mağdura karşı nitelikli hırsızlık da (TCK m.142) işlenmişse, bu suç m.253'te sayılmadığı ve şikâyete bağlı olmadığı için dosya bu yola girmez.

Kuralın bir istisnası vardır: önödeme (TCK m.75) kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamına giren bir suç birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.

Süreç şu adımlarla ilerler:

1. Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tabi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (m.253/4).
2. Büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdura veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur.
3. Taraflar teklif kendilerine yapıldıktan itibaren yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (m.253/4).
4. Uzlaştırmacı, belgelerin kendisine verilmesinden itibaren otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır. Büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (m.253/12).

Tebligata cevap vermemek teklifi reddetmek anlamına gelir ve uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı suç için tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (m.253/18). Resmî mercilere beyan edilmiş adreste bulunulmaması veya yurt dışında olunması gibi sebeplerle taraflara ulaşılamazsa uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır (m.253/6).

Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar uzlaştıklarını gösteren belgeyle iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar Cumhuriyet savcısına başvurarak uzlaştıklarını bildirebilir (m.253/16).

Uzlaşma sağlanırsa sonuç edimin ne zaman yerine getirildiğine bağlıdır. Şüpheli edimini derhâl yerine getirirse hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Edimin ileri tarihe bırakılması, taksite bağlanması veya süreklilik arz etmesi hâlinde kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir ve erteleme süresince zamanaşımı işlemez.

Uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse kamu davası açılır (m.253/19). Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz ve açılmış dava varsa feragat edilmiş sayılır.

Edim yerine getirilmezse uzlaşma raporu veya belgesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.38'de yazılı ilam mahiyetindeki belgelerden sayılır, yani icra takibine konu edilebilir.

Dava açıldıktan sonra suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa dosya yine uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma gerçekleşir ve edim derhâl yerine getirilirse mahkeme davanın düşmesine karar verir, edim ertelenmiş veya taksite bağlanmışsa durma kararı verilir (CMK m.254/1-2). Uzlaştırmanın ilk teklifinden raporun büroya verildiği tarihe kadar dava zamanaşımı işlemez (m.253/21).

Cezayı Kaldıran veya Azaltan Hâller

Güveni kötüye kullanma, malvarlığına karşı suçlar bölümünde yer aldığı için akraba ilişkisine dayanan şahsi cezasızlık hâli de uygulanır. Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyunun ya da bu derecede kayın hısımlarından birinin, evlat edinen veya evlatlığın, aynı konutta birlikte yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenen fiilde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1).

Daha uzak akrabalar bakımından (ayrılık kararı verilmiş eşler, aynı konutta yaşamayan kardeşler gibi) şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir (m.167/2).

Etkin pişmanlık da güveni kötüye kullanma için açıkça sayılmıştır. Suç tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce fail bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Aynı davranış kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmezden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır. Zararın yalnızca bir kısmı giderilirse, indirimin uygulanması için ayrıca mağdurun rızası aranır (TCK m.168/1, 2, 4).

Güveni kötüye kullanma suçunun işlenmesiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında ayrıca güvenlik tedbiri uygulanır (TCK m.169).

Dava Zamanaşımı

Dava zamanaşımı süresi, kanunda yazılı cezanın yukarı sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4). Basit hâlde üst sınır iki yıl hapistir ve beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar için öngörülen süre sekiz yıldır (m.66/1-e).

Nitelikli hâlde üst sınır yedi yıldır ve beş yıldan fazla, yirmi yıldan az hapis gerektiren suçlarda süre on beş yıldır (m.66/1-d).

Taşıt konulu artırım sonucu değiştirmez: hapis sınırlarının iki katına çıktığı kabul edilse bile üst sınır basit hâlde dört yıl, nitelikli hâlde on dört yıl olur ve süreler yine sekiz ve on beş yıldır.

Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, tutuklama kararı verilmesi, iddianame düzenlenmesi ya da sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi zamanaşımını keser.

Kesilmeden sonra süre yeniden işlemeye başlar, ancak toplam süre ilgili suç için kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar (m.67/2-4). Örneğin 12 Şubat 2024 Pazartesi günü işlenen basit hâl için sekiz yıllık süre 12 Şubat 2032 Perşembe günü dolar.

Kesilme nedenleri gerçekleşmişse süre uzar, ancak dört yıllık azami uzama ile en geç 12 Şubat 2036 Salı günü biter.

Görevli Mahkeme, Kanun Yolu ve Adli Tatil

Ağır ceza mahkemesi, kanunda ayrıca sayılan suçlar (yağma gibi) ile on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakar.

Bunların dışında kalan davalara asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11, 12). Güveni kötüye kullanmanın birinci ve ikinci fıkra fiilleri yukarı sınırı nedeniyle asliye ceza mahkemesinin görevindedir. Üçüncü fıkradaki artırım yukarıdaki yoruma göre ikinci fıkra hâlinin üst sınırını on dört yıla çıkarır.

Bu hâlde ağır ceza mahkemesinin görevli olup olmadığı tartışmaya açıktır, çünkü görevin belirlenmesinde ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırına bakılır (m.14). Taşıt artırımının bu kapsamda sayılıp sayılmayacağı somut dosyada güncel uygulamadan araştırılmalıdır. Davaya bakmak yetkisi suçun işlendiği yer mahkemesine aittir (CMK m.12/1).

Asliye ceza mahkemesinin hükmüne karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf istemi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye verilir (CMK m.273/1).

Tebligat ilgili kanuna göre yapılır (CMK m.37). 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre avukatlara ve özel hukuk tüzel kişilerine tebligat elektronik yolla yapılır ve elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (m.7/a).

Hapis cezasından çevrilen adli para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen on beş bin Türk Lirası dâhil adli para cezası mahkûmiyetlerine karşı istinaf yoluna başvurulamaz (m.272/3-a). Bu tutar 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla üç binden on beş bine çıkarılmıştır.

Süre kaçırılırsa hüküm kesinleşir; kusursuz kaçırma hâlinde engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme istenebilir (CMK m.40, 41/1).

Temyiz yolu sınırlıdır. Bu nedenle birinci fıkra suçunda istinaf kararı kural olarak kesindir; temyiz ancak ilk defa bölge adliye mahkemesince verilen mahkûmiyet gibi istisnalarda açıktır. İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez.

Ayrıca ilk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları, ilk defa bölge adliye mahkemesince verilen mahkûmiyet kararları gibi kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere temyiz edilemez (m.286/2-a, d). Temyiz edilebilen kararlarda temyiz istemi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır (m.291/1).

Adli tatil iki ayrı soruyu gündeme getirir. İlk soru, işin tatilde görülüp görülmeyeceğidir. Ceza işlerini gören makam ve mahkemeler her yıl 20 Temmuz'dan 31 Ağustos'a kadar çalışmaya ara verir, soruşturma ve tutuklu işlere ilişkin kovuşturmalar ile ivedi sayılan işlerin tatilde nasıl yürütüleceğini Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler (CMK m.331/1, 2). İkinci soru, sürenin uzayıp uzamadığıdır.

Adli tatile rastlayan süreler işlemez ve bu süreler tatilin bittiği günden itibaren üç gün uzatılmış sayılır (m.331/4). Örneğin gerekçeli kararı 8 Temmuz 2027'de tebliğ alan kişinin iki haftalık istinaf süresi 22 Temmuz 2027 Perşembe gününe denk gelir ve tatilin içinde kaldığı için süre tatilin bittiği 31 Ağustos'tan itibaren üç gün uzar ve 3 Eylül 2027 Cuma günü biter.

Tebliğ 2 Temmuz 2027 Cuma günü yapılmışsa süre 16 Temmuz 2027 Cuma günü biter, tatilden önce dolduğu için uzama olmaz. Altı aylık şikâyet süresinin tatilde uzayıp uzamayacağı konusunda ise tereddüt vardır. Pratikte güvenli yol, istinaf dilekçesini veya şikâyeti 20 Temmuz'dan önce vermektir.

Giderler ve Tazminat

Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama giderlerinden sayılır, uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde ise bu giderleri Devlet Hazinesi karşılar (CMK m.253/22).

Kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve uğranılan zararın tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez (TCK m.74/2). Hukuk hâkimi de kusurun değerlendirilmesinde ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Yani ceza davasının düşmesi, mal sahibinin iade veya bedel isteminin hukuk mahkemesinde ileri sürülmesine engel olmaz.

Tazminat istemi yukarıda anlatılan zamanaşımına tabidir (TBK m.72), iade isteminin dayanağına göre uygulanacak süre ise somut dosyada ayrıca belirlenmelidir.

Bunun sınırları, şikâyetten vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiğinin açıkça beyan edilmesi (m.73/7) ve uzlaşmada tespit edilebilen zararlar bakımından tazminat davası açma yasağıdır (CMK m.253/19). Bu nedenle uzlaşma metni hazırlanırken tüm kalemler (malın bedeli, kullanım kaybı, giderler) yazılı olarak sayılmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hatalar

Birinci hata, borcun ödenmemesini 155 kapsamında saymaktır. Ödünç para veya vadeli satış bedeli ödenmediğinde suç değil alacak uyuşmazlığı vardır ve ceza şikâyeti bu nedenle sonuçsuz kalabilir. Doğrusu, belli bir amaçla teslim edilmiş mal veya paranın o amaç dışında kullanıldığını belgeleyebilmektir.

İkinci hata, şikâyet süresini borcun vadesinden saymaktır. Altı ay, fiili ve faili öğrenme gününden başlar. İade istenip reddedildiğinde mi, tasarrufun öğrenildiği günde mi başladığı somut olaya göre tartışılabileceğinden, süre doluyormuş gibi davranmak güvenlidir.

Üçüncü hata, uzlaştırma teklifine cevap vermemektir. Yedi gün cevapsızlık reddir ve ikinci bir uzlaştırma hakkı doğmaz. Dördüncü hata, uzlaşmayı şikâyetten vazgeçme sanmaktır. Vazgeçme davayı düşürür, uzlaşma ise edimin yerine getirilmesine bağlı sonuç doğurur ve edim yapılmazsa kamu davası açılır.

Beşinci hata taşıt konulu fiillerde ortaya çıkar. Aracın emanet veya kullanım amacıyla verilip satıldığı olaylarda artırım yürürlük tarihi olan 25 Aralık 2025'ten önceki fiillere uygulanmaz.

Bu tarihten sonraki fiillerde uzlaştırma yolunun açık olduğunu da kapalı olduğunu da varsaymak risklidir: basit hâlde tartışma vardır, ikinci fıkra hâlinde bent kapsam dışında tutar. Tarihin ve fiilin hangi gün tamamlandığının doğru tespiti sonucu değiştirir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir hukuk profesyoneliyle görüşmeniz tavsiye edilir.