Araç Değer Kaybı, Onarım Bedeli ve İkame Araç: 2026 Düzeni

Maddi hasarlı bir trafik kazasından sonra araç sahibinin karşısına dört ayrı zarar kalemi çıkar: onarım bedeli, araç değer kaybı, aracın kullanılamadığı sürenin karşılığı ve ticari araçlarda kazanç kaybı. Bu dört kalemin ikisi zorunlu trafik sigortasından, ikisi ise yalnızca kusurlu sürücü ve araç işleteninden istenebilir. Ayrımı bilmeden yapılan başvuru, çoğu zaman kısmî ret ile sonuçlanır.

Alanı 2026'da iki gelişme yeniden şekillendirdi. Birincisi, Anayasa Mahkemesi'nin 17 Temmuz 2020 tarihli iptal kararının ardından değer kaybı hesabının Genel Şartlar ekindeki formülden çıkıp gerçek zarar ilkesine dönmesi. İkincisi, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle Genel Şartlar'da yapılan ve 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik. Yeni düzende değer kaybı ayrı başvuru konusu olmaktan çıktı ve eksper raporunun zorunlu bir parçası hâline geldi.

Hangi Zarar Kalemi Kimden İstenir?

Maddi hasarlı kazada dört zarar kalemi doğar. Onarım bedeli ve araç değer kaybı zorunlu trafik sigortasından istenebilir; ikame araç bedeli ile ticari kazanç kaybı ise Genel Şartlar'da dolaylı zarar sayıldığından teminat dışıdır ve kusurlu sürücüyle araç işletenden istenir.

Dosyanın yönünü belirleyen tablo budur.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın teminat dışında kalan hâlleri düzenleyen bölümü şu ifadeyi taşır: "Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar." Metindeki "kira mahrumiyeti", uygulamada araç mahrumiyet bedeli veya ikame araç bedeli olarak anılan kalemi karşılar. Bu nedenle ikame araç ve kazanç kaybı talepleri sigorta şirketine yöneltildiğinde reddedilir; bu iki kalem TBK m.49 uyarınca haksız fiil sorumlusuna karşı ileri sürülür. Araç işletenin sorumluluğu KTK m.85/1 gereği kusursuz sorumluluk olduğundan, işletenin kusuru ayrıca ispatlanmaz; sürücüye yöneltilen talepte ise kusur unsuru aranır. Sigortacının sorumluluğu KTK m.91 uyarınca işletenin sorumluluğuna bağlı ve poliçe limitiyle sınırlıdır.

1 Temmuz 2026 Değişikliği Ne Getirdi?

12 Haziran 2026 tarihli tebliğle değişen Genel Şartlar 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Değer kaybı artık ayrı başvuru gerektirmiyor; araç hasarı başvurusu bu talebi de kapsıyor ve eksper değer kaybını raporda göstermek zorunda. Değer kaybını hesaplayacak eksper de artık sigorta şirketinin doğrudan seçimiyle değil, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre atanıyor.

1 Temmuz 2026 öncesi ve sonrası değer kaybı düzeni.

Değer kaybı ve ekspertiz bakımından:

Onarım, bildirim ve teminat bakımından:

Değişikliğin araç sahibi açısından en somut sonucu, değer kaybı talebinin unutulmasının artık bir hak kaybı doğurmamasıdır. Araç hasarı için başvuran kişi, aynı zamanda değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır ve eksper bu kalemi raporda göstermek zorundadır.

Buna karşılık bu, hesabın doğru yapıldığı anlamına gelmez. Ekspertiz raporundaki değer kaybı tutarına itiraz hakkı saklıdır; tutar düşük bulunursa Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yoluna gidilebilir.

Araç Değer Kaybı Nedir?

Araç değer kaybı, kaza sonrası araç kusursuz biçimde onarılmış olsa dahi ikinci el piyasasında oluşan değer düşüklüğüdür. Kaynağı fiziksel bir eksiklik değil, hasar kaydının alıcı üzerindeki etkisidir. Kaza kaydı sorgulanabilir olduğundan, onarılmış bir araç aynı yaş ve kilometredeki hasarsız emsalinden daha düşük bedelle alıcı bulur.

Değer kaybı, onarım bedelinden bağımsız ve ona ek bir zarardır. Onarım bedelinin ödenmiş olması, değer kaybı talebini ortadan kaldırmaz. Uygulamada sigorta şirketinin onarım masrafını ödemiş olmasının değer kaybı talebine engel oluşturduğu yönündeki bilgi yanlıştır. Yargıtay kararlarında değer kaybı, onarım gideriyle birlikte fakat ondan ayrı bir zarar kalemi olarak kabul edilmektedir.

Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır? Formülden Gerçek Zarara

Değer kaybı artık katsayılı formülle değil, gerçek zarar ilkesine göre hesaplanır: aracın kaza öncesi rayiç değeri ile onarım sonrası rayiç değeri arasındaki fark esas alınır. Anayasa Mahkemesi'nin 2020 tarihli iptal kararından sonra Genel Şart ekindeki formülün bağlayıcılığı kalmamıştır.

Gerçek zarar yaklaşımına göre değer kaybı hesabı.

Bu başlık, internetteki içeriklerin büyük bölümünün güncelliğini yitirdiği noktadır.

Eski uygulamada değer kaybı, Genel Şartlar ekindeki bir formülle hesaplanıyordu: piyasa değeri üzerinden bir baz değer kaybı bulunuyor, buna hasar katsayısı ve kullanılmışlık katsayısı uygulanıyordu. Formül belirli parçaları kapsam dışında bırakıyor, belirli bir kilometrenin üzerindeki araçlar için talebi tümüyle reddediyordu.

Anayasa Mahkemesi'nin E.2019/40, K.2020/40 sayılı ve 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla KTK m.90 ve m.92'de Genel Şartlar'a atıf yapan ibarelerin iptal edilmesi bu yapıyı temelden değiştirdi. Karar 9 Ekim 2020 tarihli ve 31269 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İptalin sonucu, tazminatın miktarının idari nitelikteki bir metinle değil, TBK'nın haksız fiil hükümleri ve gerçek zarar ilkesi çerçevesinde belirlenmesidir.

Yeni Genel Şartlar metni, değer kaybının sigorta eksperi tarafından aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar ve geçmiş hasar durumu dikkate alınarak belirleneceğini öngörür. Bu, formülün geri gelmesi değil; gerçek zarar ilkesinin uygulanacağı ölçütlerin sayılmasıdır.

Pratik sonuç: ekspertiz raporunda hangi emsallerin kullanıldığı, kaza öncesi ve onarım sonrası rayiç değerlerin nasıl bulunduğu denetlenmelidir. Salt katsayıya dayanan bir hesap, güncel içtihat karşısında tartışmaya açıktır.

Değer Kaybı Hesabı Örnek Üzerinde Nasıl Kurulur?

Araç değer kaybı hesabı, gerçek zarar yaklaşımında üç veriyle kurulur: kaza öncesi rayiç değer, onarım sonrası rayiç değer ve talep edenin kusur oranı. Aşağıdaki örnek, uygulamada raporların nasıl denetlenmesi gerektiğini gösterir.

Kusur oranı yüzde yirmi beş olan bir dosyada brüt değer kaybının yüzde yetmiş beşi talep edilebilir. Raporun denetlenmesinde şu üç soru sorulmalıdır: emsaller aynı marka, model yılı ve donanım seviyesinden mi seçilmiş; onarım sonrası rayiç, hasar kaydının piyasadaki fiili etkisini yansıtıyor mu; brüt değer kaybından kusur indirimi doğru oranda yapılmış mı? Bu üç sorudan birine olumsuz cevap veren rapor, itiraza açıktır.

Değer Kaybı Hangi Hâllerde İstenemez?

Tek taraflı kazada, talep edenin tam kusurlu olduğu hâllerde, aracın pert kaydına alınmasında ve yalnızca cam, lastik, jant gibi yapısal olmayan parçalarda hasar bulunmasında değer kaybı kural olarak istenemez. Bu hâllerin hiçbiri mutlak değildir; somut olaya göre değerlendirilir.

Bu listedeki hiçbir kalem mutlak değildir. Örneğin aynı bölgede önceki hasar bulunması, ikinci kazanın yarattığı ilave düşüşün hesaplanmasına engel olmayabilir. Aracın kaza sonrası satılmış olması hâlinde de, satış bedeli ile emsal bedel arasındaki fark somut zarar olarak ileri sürülebilir.

Kusur Oranının Etkisi

Kusur, tazminatı tamamen ortadan kaldırmaz; yalnızca oranı düşürür. TBK m.52/1 uyarınca zarar görenin kendi kusuru oranında indirim yapılır. Yüzde yirmi beş kusurlu tarafın zararın yüzde yetmiş beşini talep etmesi mümkündür; yalnızca tam kusurda talep hakkı doğmaz.

Kusur oranı kaza tespit tutanağı ve varsa ceza dosyasındaki bilirkişi raporu üzerinden belirlenir. Tutanaktaki kusur değerlendirmesi kesin değildir; mahkeme veya tahkim aşamasında yeniden inceleme yapılabilir.

Eksper Nasıl Atanır, Rapora İtiraz Edilebilir mi?

Yeni Genel Şartlar, değer kaybını tespit edecek eksperin Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre atanacağını öngörür; atama artık sigorta şirketinin doğrudan seçimine bırakılmamıştır. Atamanın hangi usul ve esaslara göre yapılacağı Kurum düzenlemesiyle belirlenir. Amaç, ekspertizin tarafsızlığını güçlendirmektir. Eksper, araç hasarı için görevlendirildiğinde değer kaybı hesabını da aynı raporda göstermek zorundadır.

Rapor bağlayıcı değildir. Rapordaki tutar düşük bulunuyorsa şu yollar açıktır:

• Sigorta şirketine yazılı itiraz ve ek belge sunma

• Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru

• Görevli mahkemede dava

Raporda kontrol edilmesi gereken başlıklar şunlardır: kaza öncesi rayiç değerin hangi emsallere dayandığı, onarım sonrası rayiç değerin nasıl belirlendiği, hangi parçaların değişim ve hangilerinin onarım kabul edildiği, aracın kilometresi ve önceki hasar kayıtlarının nasıl değerlendirildiği.

Onarımda Orijinal Parça mı, Eşdeğer Parça mı Kullanılır?

1 Temmuz 2026'dan itibaren kural orijinal parçadır. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça, ancak hak sahibinin onayının alınması ya da orijinal parçaya erişim imkânının bulunmaması hâlinde kullanılabilir. Eski araç yaşına dayalı öncelik kuralı kaldırılmıştır.

Onarım bedeli, hasarın giderilmesi için gereken makul masraftır. Uyuşmazlık genellikle miktarda değil, kullanılacak parçanın niteliğinde çıkar.

1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren yeni metin, orijinal parçaların öncelikle orijinal parça ile değiştirilmesini kural hâline getirmiştir. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça, ancak iki hâlde kullanılabilir: hak sahibinin onayının alınması veya orijinal parçaya erişim imkânının bulunmaması.

Kıymet artışının indirilemeyeceği kuralı önemlidir. Eski bir parçanın yenisiyle değişmesi teknik olarak araçta bir değer artışı yaratsa bile, bu artış tazminattan düşülemez. Sigorta şirketinin "yeni parça taktık, eskime payı düşüyoruz" gerekçesiyle yaptığı indirimler bu kurala aykırıdır.

Yargıtay'ın yerleşik içtihadında, gerçek zararın kural olarak aracın orijinal parçalarla onarılması hâlinde giderilmiş sayılacağı kabul edilmektedir. Araç sahibinin rızası olmadan eşdeğer parça takılması, mülkiyet hakkına müdahale niteliğinde değerlendirilmektedir.

Pert Nedir, Pert Farkı Tazminatı Nasıl İstenir?

Onarım masrafı aracın kaza tarihindeki rayiç değerini aşıyorsa, onarım ekonomik olmaktan çıkar. Bu durumda araç tam hasarlı sayılır ve tazminat onarım bedeli üzerinden değil, aracın rayiç değeri üzerinden hesaplanır.

Sektörde "onarım masrafı rayiç değerin %70'ini aşarsa pert" biçiminde bir eşik yaygın olarak kullanılır. Tazminat hesabı bakımından bu oran bağlayıcı bir hukuk kuralı değildir; hukuki ölçüt, onarımın ekonomik olup olmadığı ve aracın onarım kabul etmez hâle gelip gelmediğidir.

Bu noktada iki ayrı kurum karıştırılmamalıdır. Tescil kaydı bakımından "ağır hasarlı araç" nitelendirmesi, tescil ve kayıt mevzuatı çerçevesinde belirlenen oransal bir eşiğe bağlıdır ve aracın trafikten çekilmesi gibi idari sonuçlar doğurur. Yeni Genel Şartlar, "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmeyeceğini öngörmektedir. Tazminatın hesabı bakımından ise ölçüt, onarım masrafının aracın rayiç değerini aşıp aşmadığıdır. Bir araç idari olarak ağır hasarlı sayılmadan da tazminat hesabında tam hasarlı kabul edilebilir; tersi de mümkündür.

Pert farkı tazminatı, uygulamada sık karşılaşılan bir taleptir. Sigorta şirketinin belirlediği rayiç bedel piyasa gerçeğinin altında kalıyorsa, aradaki fark ayrıca istenebilir. Bu talep de sigorta şirketine ve haksız fiil sorumlusuna yöneltilebilir.

Pert kaydına alınan araçta değer kaybı talebi gündeme gelmez; çünkü araç onarılmamış, bedeli üzerinden tasfiye edilmiştir. Bu iki talebin bir arada ileri sürülmesi, çelişkili talep olarak değerlendirilir.

İkame Araç Bedeli Kimden İstenir?

İkame araç bedeli zorunlu trafik sigortasından alınamaz. Genel Şartlar bu kalemi "kira mahrumiyeti" başlığı altında dolaylı zarar sayarak teminat dışında bıraktığından, talep kusurlu sürücüye ve araç işletenine yöneltilir; ikisi TBK m.49 uyarınca müteselsil sorumludur.

Araç mahrumiyet bedeli, aracın onarımda kaldığı süre boyunca sahibinin kullanımdan yoksun kalmasının parasal karşılığıdır. Genel Şartlar bu kalemi dolaylı zarar saydığından, talep zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz. Muhatap, kusurlu sürücü ve araç işletenidir; TBK m.49 uyarınca müteselsil sorumludurlar.

Fiilen araç kiralanmış olması ispatı kolaylaştırır ancak zorunlu değildir. Kiralama yapılmamışsa bilirkişi, aynı segment aracın günlük kira rayici üzerinden makul onarım süresiyle çarparak bedeli belirler.

Yargıtay'ın yerleşik içtihadında, mahrumiyet süresinin fiili onarım süresi değil makul onarım süresi üzerinden belirleneceği kabul edilir. Onarımın gereksiz yere uzaması hâlinde, uzayan süre sorumluya yüklenemez. Bu nedenle servise giriş ve çıkış tarihlerinin, parça bekleme sürelerinin ve ekspertiz tarihinin belgelenmesi gerekir.

Ticari Araçta Kazanç Kaybı Nasıl İspatlanır?

Ticari taksi, minibüs, kamyon veya kiralık filo aracı gibi gelir getiren araçlarda, aracın çalışamadığı süre doğrudan gelir kaybı doğurur. Bu kalem de Genel Şartlar'da dolaylı zarar sayıldığından teminat dışıdır ve haksız fiil sorumlusundan istenir.

İspat, bu kalemin en zorlu yanıdır. Kullanılabilecek deliller şunlardır:

• Aracın bağlı olduğu meslek odası veya kooperatif kayıtları

• Önceki döneme ait gelir belgeleri, defter kayıtları, fatura ve gider pusulaları

• Vergi beyannameleri

• Sürücü ile yapılan çalışma sözleşmesi ve ödeme belgeleri

• Emsal araçların günlük ortalama hasılatına ilişkin oda kayıtları

Kazanç kaybı ile araç mahrumiyet bedeli aynı zararın iki farklı görünümü olabilir. Ticari bir araçta hem kira rayici üzerinden mahrumiyet bedeli hem de aynı dönem için tam kazanç kaybı istenmesi mükerrer talep sayılabilir. Uygulamada ticari araçlarda kazanç kaybı, mahrumiyet bedelini kapsayacak biçimde tek kalem olarak değerlendirilir.

Başvuru Usulü ve Belgeler

Dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta şirketine başvurulması gerekir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca zarar gören gerekli belgelerle doğrudan sigortacıya başvurabilir. Bu başvuru hem dava şartıdır hem de zamanaşımını belirli bir süre durdurur; ayrıca sigortacının sekiz iş günlük ödeme süresini ve dolayısıyla faiz başlangıcını da bu başvuru başlatır.

Başvuru yedi adımda ilerler:

1. Kaza tespit tutanağının veya anlaşmalı tutanağın temini — Kusur dağılımının belgelenmesi

2. Aracın ekspertize sunulması — Eksper, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre atanır

3. Ekspertiz raporunun incelenmesi — Onarım bedeli ve değer kaybı aynı raporda gösterilir

4. Sigortacıya yazılı başvuru — KTK m.97 uyarınca; değer kaybı ayrıca istenmez

5. Tutarın bildirilmesi — Nihai raporun ulaşmasını izleyen ilk iş günü içinde

6. İtiraz — Tutar düşük bulunursa yazılı itiraz ve ek belge sunumu

7. Tahkim veya dava — Sigorta Tahkim Komisyonu ya da görevli mahkeme

1 Temmuz 2026 sonrası başvurularda iki usul yeniliği öne çıkar. Birincisi, tebliğin 7. maddesiyle Genel Şartlar'ın başvuru formunu içeren Ek-6'sı bütünüyle değiştirilmiştir; bu nedenle hangi bilgi ve belgelerin isteneceği güncel form üzerinden teyit edilmelidir. İkincisi, Genel Şartlar'a eklenen tanımla kısa mesaj ve elektronik posta gibi araçlar kalıcı veri saklayıcısı sayılmış, böylece bu yolla yapılan bildirimler hukuken geçerli hâle gelmiştir.

• Kaza tespit tutanağı veya anlaşmalı tutanak — Tümü

• Ruhsat ve sürücü belgesi fotokopisi — Tümü

• Ekspertiz raporu — Onarım bedeli, değer kaybı

• Servis faturası ve iş emri — Onarım bedeli, mahrumiyet süresi

• Aracın giriş-çıkış tarihlerini gösteren belge — İkame araç, kazanç kaybı

• Kira sözleşmesi veya emsal kira rayici — İkame araç

• Gelir belgeleri, oda kayıtları — Ticari kazanç kaybı

• Banka hesap bilgisi — Ödeme

• Sigortacıya başvuru ve ret yazısı — Tahkim/dava ön şartı

Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta şirketiyle anlaşılamazsa mahkemeye alternatif olarak Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir. Başvuru için önce sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunulması; talebin kısmen veya tamamen karşılanmaması ya da 15 gün içinde yazılı cevap verilmemesi gerekir. İtiraz, hakem heyeti teşkili ve temyiz için üç ayrı parasal sınır uygulanır; tutarlar her yıl güncellenir.

Başvuru için sigortacıya önceden başvurulmuş ve talebin kısmen veya tamamen reddedilmiş olması aranır.

Tutarlar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kararıyla belirlenir ve her yıl güncellenir; başvuru öncesinde güncel tutarın teyidi gerekir. Sigortacıya başvuru ve tahkim sürecinin ayrıntıları için ayrı yazıya bakılabilir. Tahkim, mahkemeye göre genellikle daha kısa sürer ve maliyeti düşüktür; ancak parasal sınırlar kanun yolu haklarını etkilediğinden, yüksek tutarlı taleplerde bu etkinin değerlendirilmesi gerekir.

Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk

Sigorta şirketine karşı açılan dava asliye ticaret mahkemesinde görülür ve dava şartı arabuluculuğa tabidir. Gerçek kişi işleten veya sürücüye karşı açılan dava asliye hukuk mahkemesindedir ve bu şart aranmaz. İki talep tek dilekçede birleştirilirse tefrik ve usulden ret riski doğar.

Tuzak şudur: ikame araç ve kazanç kaybı yalnızca gerçek kişilerden istenebildiğinden bu talepler için arabuluculuk şartı yoktur; ancak aynı dilekçeyle sigorta şirketine karşı değer kaybı da isteniyorsa, sigorta şirketi yönünden şart aranır. Mahkemeler bu durumda davaları tefrik edebilmekte ve arabuluculuk şartı yerine getirilmemişse HMK m.115/2 uyarınca usulden ret kararı verebilmektedir.

Yetki bakımından KTK m.110/2, sigortacının merkez veya şubesinin, sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yer ile kazanın vuku bulduğu yer mahkemelerini yetkili kılar. Buna HMK m.16 uyarınca haksız fiilin işlendiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri eklenir. Adana'da meydana gelen bir kazada zarar gören, bu seçenekler arasından kendisi için en elverişli olanı tercih edebilir. Aracın Adana dışında onarılmış olması yetkiyi etkilemez; belirleyici olan kaza yeri, davalının bulunduğu yer ve zarar görenin yerleşim yeridir.

Değer Kaybı Zamanaşımı Kaç Yıl?

Maddi zarar tazminatı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır. Sigortacıya yapılan yazılı başvuru zamanaşımını durdurur.

Sigorta şirketine yapılan yazılı başvuru zamanaşımını durdurur. Sadece maddi hasarlı kazalarda uzamış ceza zamanaşımı kural olarak gündeme gelmez; ancak aynı kazada yaralanma da varsa, maddi zarar talepleri bakımından da uzamış süreden yararlanılabilir. Aynı kazada bedensel zarar da doğmuşsa, tedavi gideri, iş göremezlik ve destekten yoksun kalma kalemleri ayrı bir rejime tabidir; bu kalemler trafik kazasında bedensel zarar tazminatı başlığı altında tek tek ele alınmaktadır.

Kiralık, Finansal Kiralama ve Filo Araçlarında Talebi Kim İleri Sürer?

Araç değer kaybı talebi, aracın maliki olan kişiye aittir. Kiralık araçta talep kiraya verene, finansal kiralama konusu araçta kural olarak kiralayan şirkete aittir. Sürücünün talep hakkı, malik olmadığı sürece doğmaz; onun talebi kullanımdan yoksun kalma gibi ayrı kalemlerle sınırlıdır.

Uygulamada ortaya çıkan tipik durumlar şunlardır:

• Günlük kiralık araç — Değer kaybını kiralama şirketi ister. Kiracının sorumluluğu, kira sözleşmesindeki hasar ve muafiyet hükümlerine göre belirlenir; kiracıdan tahsil edilen tutarla karşı taraftan istenen tazminat birbirinden ayrı meselelerdir.

• Finansal kiralama (leasing) — Aracın mülkiyeti sözleşme süresince kiralayan şirkette olduğundan değer kaybı talebi kural olarak ona aittir. Sözleşmede tazminat taleplerinin kiracıya devrine ilişkin hüküm bulunması hâlinde durum değişir; bu nedenle sözleşme metni okunmadan talep kurulmamalıdır.

• Şirket filosu — Talep, ruhsat sahibi tüzel kişiye aittir. Aracı kullanan çalışanın kişisel talebi doğmaz; çalışanın bedensel zararı ayrı bir taleptir.

• Kaza sonrası satılan araç — Zarar kaza anındaki malike ait olduğundan, aracı sonradan satan kişi talep hakkını kural olarak korur. Aracı kaza sonrası satın alan kişinin ise devraldığı araçtaki mevcut hasar için değer kaybı talebi doğmaz.

Bu ayrımın atlanması, davanın husumet yokluğundan reddine yol açan en yaygın sebeplerden biridir. Dava açılmadan önce ruhsat kaydının kaza tarihi itibarıyla kimin adına olduğunun tespiti gerekir.

Kaskodan Ödeme Aldıysam Karşı Taraftan İsteyebilir miyim?

Kaskodan ödeme alınması, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına karşı ileri sürülecek talepleri tümüyle ortadan kaldırmaz. Kaskonun ödediği kalem için ikinci kez talepte bulunulamaz; buna karşılık değer kaybı, muafiyet tutarı ve ikame araç gibi kaskonun karşılamadığı kalemler karşı taraftan istenebilir.

Kasko, kendi aracın hasarını kendi sigortacına ödeten bir sigortadır. Karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yöneltilecek talepler ise bundan bağımsızdır.

Kasko şirketi ödeme yaptığı ölçüde zarar görenin haklarına halef olur ve TTK m.1472 çerçevesinde kusurlu tarafa rücu eder. Bu nedenle kaskodan tahsil edilen kalem için ikinci kez talepte bulunulamaz.

Değer Kaybı Tazminatında Faiz Ne Zaman İşlemeye Başlar?

Araç değer kaybı tazminatında sigortacıya karşı faiz, belgelerin tam olarak iletilmesinden itibaren sekiz iş gününün dolmasıyla işlemeye başlar. Haksız fiil sorumlusuna karşı ise temerrüt kural olarak zararın doğduğu, yani kaza tarihinde gerçekleşir. Faiz oranı bakımından belirleyici olan, alacağın ticari nitelik taşıyıp taşımadığıdır.

İki muhatap arasındaki fark şudur:

Sigortacının sekiz iş günlük ödeme yükümlülüğü KTK m.99/1'den doğar. Sürenin başlaması için başvurunun eksiksiz olması gerekir; sigortacı eksik belge bildirimi yaparsa süre, eksiğin tamamlandığı tarihten itibaren işler. Bu nedenle başvuru dilekçesine hangi belgelerin eklendiğinin listelenmesi ve teslim kaydının saklanması, sonradan faiz başlangıcının tartışılmasını önler.

Faiz türü bakımından yerleşik ayrım, alacağın ticari işten kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır. Ticari araç işleten bir şirketin talebinde avans faizi ileri sürülebilir; buna karşılık bireysel araç sahibinin haksız fiile dayanan talebinde kural olarak yasal faiz uygulanır. Uygulamada dava dilekçesinde faiz türünün ve başlangıç tarihinin açıkça gösterilmemesi, kabul edilen tazminatın önemli bir bölümünün kaybedilmesine yol açar; talep edilmeyen faize hükmedilmez.

Hasar Kaydı Aracın Değerini Nasıl Etkiler, Silinebilir mi?

Hasar kaydı, araç değer kaybının hem sebebi hem de ispat aracıdır. Kayıt, sigorta şirketlerinin bildirimleri üzerine Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nde tutulur ve ikinci el satışta alıcının ilk baktığı veridir. Gerçeğe uygun bir kayıt kural olarak silinmez; yanlış veya hiç gerçekleşmemiş bir kayıt ise düzeltilebilir.

Ayrımı netleştirmek gerekir:

• Doğru kaydın silinmesi kural olarak mümkün değildir. Aracın gerçekten hasar görmüş olması, kaydın varlık sebebidir; kaydın silinmesi alıcıyı yanıltacağı için hukuken korunmaz.

• Yanlış kaydın düzeltilmesi mümkündür. Plakanın hatalı yazılması, başka araca ait hasarın bu araca işlenmesi, ödenmemiş bir hasarın ödenmiş gibi görünmesi veya tutarın yanlış aktarılması bu kapsamdadır.

• İlk adım idari başvurudur. Kaydın kaynağı olan sigorta şirketine ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne yazılı itiraz edilir; itirazda hangi verinin neden yanlış olduğu belgeyle gösterilir.

• Sonuç alınamazsa yargı yoluna gidilir. Kaydın düzeltilmesi ve gerekiyorsa doğan zararın tazmini talep edilir. Görevli mahkeme, taraflar ve ilişkinin niteliğine göre belirlenir; sigorta şirketine yöneltilen taleplerde Sigorta Tahkim Komisyonu yolu da değerlendirilebilir.

Hasar kaydının satış aşamasındaki etkisi ayrı bir uyuşmazlık kaynağıdır. Satıcı, aracın hasar geçmişini bildiği hâlde gizlemişse, alıcı bakımından ayıplı mal hükümleri gündeme gelir. Burada belirleyici olan hasarın büyüklüğünden çok, satış görüşmesinde ne söylendiği ve ilanda ne beyan edildiğidir. "Hasarsız" ibaresiyle ilan edilen bir aracın ağır hasar kaydı taşıması, tipik bir gizleme örneğidir. Bu konudaki ayrıntılar için ayıplı araç satışı ve tüketici hakları başlığına bakılabilir.

Araç değer kaybı davası bakımından hasar kaydının pratik değeri şudur: kayıt, hasarın varlığını ve büyüklüğünü resmî olarak belgeler. Onarım faturası kaybolsa dahi kayıt üzerinden hasar tutarı ortaya konulabilir. Bu nedenle dosyaya sunulacak ilk belgelerden biri hasar kaydı dökümüdür.

Sık Yapılan Yedi Hata

Aşağıdaki hatalar, uygulamada en sık karşılaşılan ve çoğu zaman telafisi güç sonuçlar doğuran noktalardır. Her biri için sonucu ve doğru davranış birlikte gösterilmiştir.

1. İkame araç bedelini sigortadan istemek — Ret. Doğrusu: Kusurlu sürücü ve işletenden istenir

2. Kazanç kaybını sigortadan istemek — Ret. Doğrusu: Haksız fiil sorumlusundan istenir

3. Onarım bedeli ödendi diye değer kaybından vazgeçmek — Hak kaybı. Doğrusu: İki kalem birbirinden bağımsızdır

4. Eski katsayı formülüne dayalı hesabı kesin saymak — Düşük tazminat. Doğrusu: Güncel yaklaşım gerçek rayiç farkıdır

5. Eşdeğer parçaya zımnen razı olmak — Eksik onarım. Doğrusu: Onay yazılı ve açık olmalıdır

6. Pert dosyasında değer kaybı istemek — Çelişkili talep. Doğrusu: Pertte rayiç bedel ve pert farkı istenir

7. Sigortaya karşı arabuluculuksuz dava açmak — Usulden ret. Doğrusu: Önce arabuluculuk tamamlanmalı

Sonuç

Maddi hasarlı kazalarda başarı, talebi doğru kaleme ve doğru muhataba yöneltmekten geçer. Onarım bedeli ve araç değer kaybı zorunlu trafik sigortasından, ikame araç bedeli ve ticari kazanç kaybı ise kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren düzenleme, değer kaybının unutulması riskini ortadan kaldırdı; ancak hesabın doğruluğunu garanti etmedi. Ekspertiz raporundaki rayiç değerlerin ve kullanılan emsallerin denetlenmesi, tutarın belirlenmesinde belirleyici olmayı sürdürüyor.

Her dosyanın kusur dağılımı, araç yaşı, hasar niteliği ve poliçe limiti farklıdır. Bu nedenle genel bilgilerden hareketle bir tutar öngörmek doğru olmaz; değerlendirmenin kaza tarihinde yürürlükteki metin ve dosya belgeleri üzerinden yapılması gerekir.

Bu içerik, Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne uygun olarak yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.