Ceza ve İnfaz Hukukunda 11. Yargı Paketi Düzenlemeleri

İcra ve İflas Hukukunda Değişiklikler

İhalenin Feshi ve Harç–Teminat Şartı

İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklikle; nispi harç ve teminat yatırma yükümlülüğünü yerine getirmeyenlerin ihalenin feshini talep etmeleri halinde, mahkeme bu talepleri dosya üzerinden ve kesin olarak reddedecek. Böylece, usule uygun teminat yatırılmadan ihalenin feshi yoluyla sürecin sürüncemede bırakılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Tasarrufun İptali Davalarında 1 Yıllık Dönem

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda; geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının düzenlenmesinden veya iflasın açılmasından önceki 1 yıl içinde yapılan bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabi olacak. Alışılmış hediyeler bu kapsam dışında tutuluyor.

Alt–üst soy, üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımları, evlat edinen–evlatlık ve ortak konutta yaşayan kişiler arasında yapılan tasarruflar, aksine delil getirilmedikçe bağışlama sayılacak. Aynı şekilde borçlunun gerçek değere göre çok düşük bedelle yaptığı sözleşmeler ve ömür boyu gelir, intifa veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri de uygun bir karşılık sağlandığı ispatlanmadıkça bağışlama hükmünde değerlendirilecek.

İstinaf ve Temyizde Parasal Sınır

Kanun’un “istinaf” ve “temyiz”e ilişkin hükümlerindeki parasal sınırların uygulanmasında, şikâyet başvurusunun yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınacak. Böylece sonradan doğan değişikliklerin kanun yoluna başvuru sınırlarını etkilemesinin önüne geçiliyor.

Avukatlık Kanunu ve Disiplin Cezaları

Teklifle Avukatlık Kanunu’nda disiplin hükümleri önemli ölçüde yenileniyor:

• Avukatların, meslekten veya baro/TBB organlarındaki görevlerinden doğan suçlar nedeniyle haklarında son soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, bu durum ve yargılamanın sonucunda verilen nihai kararlar ilgili baroya bildirilecek.
• Avukatlara verilebilecek disiplin cezaları; uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarma olarak yeniden sistematik hale getiriliyor.
• Tekerrür hükümleri ayrıntılı şekilde düzenleniyor:
  • Beş yıl içinde yeni bir disiplin fiili işlenmesi halinde ceza bir derece ağır uygulanabilecek.
  • Bir kez işten çıkarma cezası alan avukat, yine 5 yıl içinde en az kınama gerektiren yeni bir fiil işlerse meslekten çıkarma cezası gündeme gelecek.
• İlk defa disiplin cezası verilmesini gerektiren fiillerde, bir derece hafif ceza uygulanabilmesine imkân tanınıyor; 5 yıl cezasız geçen süreler bakımından da bu lehe hüküm geçerli olacak.
• Zamanaşımı ve sicilden silme süreleri netleştiriliyor:
  • Baro disiplin kurulunun, kesinleşen mahkeme kararının kendisine bildirilmesinden itibaren 1 yıl içinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrayacak.
  • Meslekten çıkarma dışındaki disiplin cezaları, uygulanmasından itibaren 5 yıl sonra silinme talebine konu olabilecek.

Bu düzenlemelerle avukatlık disiplin rejiminin hem daha öngörülebilir hem de Anayasa Mahkemesi kararlarına uygun hale getirilmesi hedefleniyor.

Ceza Hukuku, İnfaz ve Özel Ceza Hükümleri

Dolandırıcılık Davalarında Görev

Dolandırıcılık suçuna ilişkin görev uyuşmazlıklarını önlemek amacıyla, TCK’daki “dolandırıcılık” suçunun yargılamasının asliye ceza mahkemelerinde yapılacağı açıkça düzenleniyor. Mevcut ağır ceza dosyaları ve kanun yolu aşamasındaki dosyalar, görev yönünden bozulmadan eski kurala göre sonuçlandırılacak.

Akıl Hastalığı, Hakaret, Taksirle Yaralama

• Kısmi akıl hastaları hakkında hem ceza hem de ayrıca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirlerinin uygulanmasına imkân tanınıyor; tedavi için sağlık kurumunda kalınacak asgari süreler suçun ağırlığına göre artırılıyor.
• Hakaret suçunun, mağdura yönelik sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle (özellikle sosyal medya) işlenen şekli ön ödeme kapsamına alınıyor. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret ise bu kapsam dışında bırakılıyor.
• Taksirle yaralama suçunda hapis cezalarının alt ve üst sınırları yükseltiliyor; birden fazla kişinin yaralanması halinde cezalar daha da ağırlaştırılıyor.

Güveni Kötüye Kullanma ve Genel Güvenliği Tehlikeye Sokma

• Motorlu kara, deniz veya hava taşıtlarının güveni kötüye kullanma konusu olması, nitelikli hal sayılarak ceza artırılıyor ve bu nitelikli hal uzlaştırma kapsamı dışında bırakılıyor.
• “Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması” suçunun kalabalık yerlerde işlenmesi nitelikli hal yapılıyor; ses ve gaz fişeği atan silahların (kurusıkı) kullanımı bu kapsamda ayrıca cezalandırılıyor.

Örgüt Suçları ve Çocukların Kullanılması

“Suç işlemek amacıyla örgüt kurma” suçunda hem örgüt yöneticileri hem üyeler açısından hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılıyor. Örgüt faaliyetleri çerçevesinde çocukların araç olarak kullanılması ayrıca ağırlaştırıcı neden kabul ediliyor.

Kovid-19 İnfaz Düzenlemesinin Kapsamının Genişlemesi

“Kovid-19 düzenlemesi” olarak bilinen, kapalıdan açığa ve denetimli serbestliğe daha erken ayrılmaya imkan veren infaz hükümlerinden, 31 Temmuz 2023 öncesinde suç işleyenler de belirli şartlarla yararlanabilecek. Böylece infaz sisteminde önemli bir geçiş dönemi daha öngörülüyor.

Bilişim Suçları, Elektronik Haberleşme ve BTK Düzenlemeleri

Bilişim Yoluyla Elde Edilen Menfaat Hesapları

Ceza Muhakemesi Kanunu’na eklenen hükümle; bilişim suçlarıyla elde edilen menfaatin bulunduğu banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hesaplarının 48 saate kadar askıya alınması ve akabinde el konulabilmesi imkanı getiriliyor. Askıya alma işlemleri savcılık denetimine tabi olacak; suça konu menfaatin mağdura ait olduğunun anlaşılması halinde iade yapılabilecek.

Mobil Hatlar ve Yabancı Uyruklulara İlişkin Sıkılaştırma

Elektronik Haberleşme Kanunu’nda yapılan değişikliklerle:

• Abonelik kayıtlarında biyometrik veri veya elektronik kimlik doğrulama zorunlu hale geliyor.
• Yabancı uyruklu kişiler için Göç İdaresi üzerinden kimlik ve konum doğrulaması öngörülüyor.
• Gerçek ve tüzel kişiler için hat sayısına üst sınır getiriliyor; aşılması halinde fazla hatların kapatılması ve idari para cezaları düzenleniyor.
• Yabancı uyruklu abonelerin mevcut kayıtlarını güncellemeleri için süre tanınıyor; uyulmaması halinde hatların bağlantısı kesilecek.
• Bilgi taleplerine süresinde cevap vermeyen işletmecilere ciddi tutarlarda idari para cezaları getiriliyor.

Ayrıca, nitelikli hırsızlık, dolandırıcılık ve banka/kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarında kullanılan mobil hatların da mahkeme veya savcılık kararıyla kesilmesine imkan tanınıyor.

Kişilik Haklarının İhlali ve Erişimin Engellenmesi

İnternet yayınları bakımından; kişilik haklarının ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine başvuru usulü yeniden çerçeveleniyor. URL bazlı erişimin engellenmesi esası korunuyor; tüm siteye erişim ancak zorunlu hallerde ve gerekçeli olarak mümkün olabilecek. Kararlara uymayan içerik, yer ve erişim sağlayıcıları hakkında yüksek miktarlı adli para cezaları öngörülüyor; büyük sosyal ağ sağlayıcıları için bant daraltma yaptırımları tekrar düzenleniyor.

Diğer Bazı Önemli Başlıklar

• Esnaf ve sanatkârların fiyat tarifeleri, odalar ve uzlaşma komisyonları üzerinden daha sistematik bir denetime tabi tutuluyor; azami fiyatlar, enflasyon hedefleri ve maliyetler gözetilerek belirlenecek.
• Genel sağlık sigortası bakımından; 1 Ocak 2016’dan önceye ait olup ödenmemiş GSS primleri ve fer’î alacakların tahsilinden vazgeçiliyor.
• Ödeme ve elektronik para sistemleri bakımından uzaktan kimlik doğrulamalı çerçeve sözleşme ilişkileri detaylandırılıyor.

Özetle;

11. Yargı Paketi, icra–iflas hukukunda tasarrufun iptali ve ihalenin feshi, avukatlık disiplin rejiminde ceza türleri, tekerrür ve sicilden silme, infaz hukukunda ceza hukukunda ise hakaret, taksirle yaralama, örgüt suçları, bilişim ve güvenlik suçları bakımından önemli yenilikler içeriyor. Bilişim alanındaki düzenlemeler, hem banka ve kripto hesaplarının askıya alınması hem de mobil hat ve abonelik kayıtlarına getirilen sıkı kurallar nedeniyle, özellikle dolandırıcılık ve bilişim suçlarıyla mücadelede yeni bir dönem başlatacak. Ayrıca Kamuoyunda “Covid-19 izni” olarak bilinen açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik avantajlarından, 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde suç işleyenlerin de (belirli şartlarla) faydalandırılması öngörülmektedir.

Teklifin yasalaşma süreci tamamlandığında, hem bireyler hem şirketler hem de avukatlar açısından önemli sonuçlar doğuracak bu hükümleri, yürürlüğe girdikleri tarihler ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca değerlendirmek ve somut dosyalar özelinde yorumlamak gerekecek.

Bu yazı, kamuoyunda 11. Yargı Paketi olarak bilinen kanun teklifini genel hatlarıyla tanıtmak amacıyla kaleme alınmıştır; somut olaylar açısından mutlaka bireysel hukuki danışmanlık alınmasını öneririz.